Genetisk karakterisering av gamle plommesortar ved NIBIO Ullensvang ved hjelp av DNA analysar

Å ha eit stort genetisk mangfold tilgjengeleg er den beste forsikringa for matproduksjon i eit endra klima. Norsk Genressurssenter har til oppgave å bidra til og sørga for ei berekraftig forvalting av  nasjonale genressurser hjå m.a nytteplanter som fruktsortar. Ved Nibio Ullensvang har me ansvaret for FoU innan frukt. For tida har me om lag 180 eplesortar, 50 plommesortar og 45 søtkirsebærsortar planta ut i felt som er historiske sortar og er stort sett mandatsortar. Det er planta ut 3 tre av kvar sort. Denne samlinga skal etter planen utvidast i år med  omlag 50 pæresortar. Dette gjeld i all hovudsak mandatsortane. Dette er i samsvar med Nibio sin strategi om å samla gamle sortar på den staden som har ansvaret for rettleiingsprøvinga av fruktsortar, har FoU kompetanse innan frukt,  har eit eigna klima og lokalisert i det størst fruktdyrkingsområdet i landet.

I dette studiet skal det gjennomførast analysar av blad på årskota sommaren 2023. Sjølve isoleringa skal gjennomførast ved hjelp av CTAB ekstraktsjonsmetoden (Doyle and Doyle, 1990). Til saman 9 markørar skal nyttast for den genetiske  karakteriseringa og  er anbefalte av ECPGR for analysar på plomme (Nybom et al. 2020).  Både dei molekylære og statistiske analysane som skal nyttast er omtala av  Gasi et al. (2013) og Mnejja et al (2004). Arbeidet skal gjennomførast og sluttførast i 2023. Europeiske plommer er hexaploide og DNA analysar er meir arbeidskrevjande å gjennomføre samanlikna med eple som er diploide. Alle analysane skal gjennomførast ved Nibio Ullensvang og University of Sarajevo, B&H.

Hovudmålet til prosjektet er å gjennomføra  genetisk karakterisering av gamle plommesortar som er bevart i klonarkivet ved  Nibio Ullensvang. For å gjennomføra dette, skal det nyttast 9 SSR (simple sequence repeats eller mikrosatelliter) markørar. SSR baserte DNA fingeravtrykk kjem til å  avsløra kor mange synonym, homonym og  duplikat der finst mellom dei undersøkte prøvane. 

Målgruppa for dette prosjektet er heile næringskjeda for frukt. Det omfattar dyrkarar, rettleiarar, omsetningsledd, forbrukarar og styremakter 

NIBIO Ullensvang. Arbeidet vart gjennomført av NIBIO Ullensvang under leiing av seniorforskar Mekjell Meland. Bladprøvar av alle sortane vart samla inn sommaren 2023 og DNA analysane gjennomførde vinteren 2023/2024. DNA analysane vart gjennomførde ved Universitet i Sarajavo, B&H ved Faculty of Agriculture and Food Sciences og Institute for Genetic Engeneering and Biotechnology, B&H. Samla vart 40 plommeaksesjonar med historiske plomesortar genetisk analyserte med bruk av 9 ulike SSR markørar for å gje ei genetisk karakterisering av desse sortane. Det vart ikkje funne nokon synonym (aksesjonar med ulike namn, men med like SSR profilar) mellom alle desse sortane, Vidare indikerer dei innhenta data at denne plommesortssamling inneheld eit betydeleg genetisk mangfald. Denne samlinga bør absolutt vurderast til rollen som 'National Clonal Plum Germplasm Repository' eller såkalla klonbank i det planlagd norske bevaringssystemet for klonformerte planter. Resultatet er formidla i ein internasjonal publikasjon.